Вход в личный кабинет

“Умнуллубат ааттар”

Үөһээ Бүлүү улууһун устуоруктарын уонна кыраайы үөрэтээччилэрин түмсүүтүн көҕүлээһининэн бастакы чинчийэр айан биһиги биир дойдулаахпыт “Саха биллэр тылбаасчыта”, “Саха сирин литератора” түмсүү чилиэнэ, биллэр суруналыыс Владимир Тимофеевич Николаев төрөөбүтэ 95 сылыгар аналлаах библиотекабытыгар төгүрүк остуол буолан ааста. Айанньыттар Үөһээ Бүлүүттэн автобуһунан, болдьоммут чаастарыгар сарсыарда 10:00 чааска баар буоллулар. Төгүрүк остуол саҕаланыытын нэһилиэк баһылыга Романов Николай Петрович саҕалаата. Салҕыы, кыраайы үөрэтэр, учуутал идэлээх Васильева Сардаана Николаевна муспут матырыйаалларыттан “Владимир Тимофеевич Николаев айар үлэтэ, олоҕо” диэн кылгас презентацияны Нам нэһилиэгин кыраайы үөрэтээччитэ Нина Родионовна Николаева кэпсээтэ.

Николаев Владимир Тимофеевич – Кулгаах Болуодьа диэн сахалыы хос ааттаах эбит. Тулаайах оҕо барахсан, хоргуйан өлүмээри, биирдэ Далырынан ааһан иһэн, борооскуну тутан ылан кулгааҕын быһан сиэбит үһү. Итинник аас-туор олоххо олорон, муҥу-сору көрөн, тохтоон ыла-ыла үөрэнэн, мунньан-тараан уон кылааһы бүтэрэр. Ол эрэн, кини билиитэ-көрүүтэ атыттартан таһыччы үрдүгүн, имитэн-хомутан саҥаран киирэн бардаҕына, истээччи болҕомтотун бүүс-бүтүннүүтүн бэйэтигэр тардарын оччотооҕу кэм кэрэһиттэрэ, кинини билэр дьон кэпсээн хаалларбыттар. Киһи сөҕүөх, Владимир Тимофеевич олус ыраастык нууччалыы, көннөрү күннэтэ туттар тылы эрэ буолбакка, литературнай тылы баһылаабыта – биир тааллыбат таабырын эбит. Манна олорор аймахтара кэпсииллэринэн- “Болуодьалыын киинэ көрөр олус интэриэһинэй буолара” киинэҕэ артыыстар хас хамсаныыларын, тугу саҥарбыттарын барытын утары сахалыы тылбаастаан кэпсии олорор эбит. Сиэн быраата этэринэн олус ирдэбиллээх этэ, диир, кини такайыытынан оскуолаҕа ааҕар, суоттуур оҕо киирбитим. Этэргэ дылы, айылҕаттан айдарыллан төрөөбүтэ таайбыта буолуо.
Маҥнайгынан литературнай тылбаас эйгэтигэр кинини Иван Гоголев угуйбут эбит. “Кыайаҕын, сатыыгын, онон, оҥор!”- диэн этириэс этии буолбут. Дьэ, ол кэмтэн ылата Николаев В.Т. тылбаас умсулҕаннаах эйгэтигэр умсубут, суруйааччылар саамай баардылыыр, наадыйар киһилэрэ буолбут. Кини аҥардас Иван Гоголев үгүс айымньытын тылбаастаабыт эбит. Атын тылбаасчыттартан уратыта диэн, Владимир Тимофеевич подстрочнай тылбаас маастара. Ол аата, сахалыы суруллубут строка ис хоһоонун уларыппакка эрэ тылбаастыыры таһынан, хос сүүрээни – подтекстын кытта таба этиэхтээх. Маны ылбычча киһи сатаабат уустук идэтэ. Уопсайынан, Николаев В.Т. 22 саха суруйааччытын айымньытын нууччалыы тылбаастаабыт эбит.
Иван Гоголевтыын ыкса үлэлиир кэмигэр Владимир дойдутун былыргы устуоруйатын элбэхтэ кэпсиир эбит. Онон “Хара кыталыкка” Дүллүкү дьонун ааттара персонаж быһыытынан киирбиттэр. Холобур, Тойон Киһи – Лебедкин кулуба, Эһэ харах, сүрүн дьоруой – Хабырыыс – үөрэхтээх киһи, Дүллүкүгэ “Этэрбэскэ” хараллан сытар дииллэр. Кэлэн иһэн аара тохтоон, Мухоплев Валерий Гаврильевич Эһэ харах олоро сылдьыбыт алааһын көрдөрбүтэ, кэпсээбитэ ааҕар дьиэҕэ буолбут кэпсэтии сүрүн хайысхатын түстээһин курдук буолла. Санатан этэр буоллахха, Эһэ харах диэн дьоруой “Хара кыталыкка”, онтон Бэдэр харах – “Төлкө” сэһэҥҥэ баалларын аахпыт дьон өйдүүр буолуохтааххыт.
Дүллүкү олохтооҕо, сахалар этэллэринии “сир түннүгэ”, киэҥ билиилээх-көрүүлээх, устуоруйаны этигэр-хааныгар иҥэриммит Христофоров Георгий Иванович эдэр сааһыгар сылдьан, Владимир Николаевтыын бииргэ балыыһаҕа сытан билсибитин туһунан кэпсээтэ. Уйбаан Гоголевы – Кындылы олуһун хайгыыр этэ, киниэхэ хос куолайдаахтар, дойдутун өтөхтөрүн туһунан кэпсиирин, “миэхэ анаан-минээн 3-4 кэлэ сылдьыбыта” диэбитин өйдөөн хаалбытын ахтан-санаан ааста. Кини Санников Валерий Алексеевич Эһэ Харах туһунан кылгас иһитиннэриитин салҕаан, бу ороспуой диир киһилэрэ – Саанньыкап Испирдиэн Уйбааныбыс, ыһыах дьоно көрөн олордохторуна, эбэтиттэн таһыллар сытыары-сымнаҕас майгытын, тайҕаҕа да сылдьан, мэнээх түбэһиэх киһини буолбакка, көмүсчүт кытайдары эрэ сойуолаһарын бэлиэтээн эттэ. Көрсүһүүгэ кыттыыны ылбыт Николаев В.Т. төрөппүт кыыһа, аҕатын тиһэх күннэригэр көрбүт-истибит, Васильева Сардаана Владимировна кини хаартыскаларын, тылбаастаабыт сорох кинигэлэрин аҕалан көрдөрдө.
Николаев Владимир Тимофеевич: “Наада буолуоҕа мин аатым”, – диэбитэ, дьэ кырдьык, наада буолла. Аата ааттанар, кини туһунан биир дойдулаахтара, аймахтара эрэ буолбакка, бүтүн саха дьоно билэр кэмнэрэ уолдьаста. “Ытык ааттар” тосхол сыала-соруга итиннэ туһуланар, ол туһунан көрсүһүү саҕаланыытыгар киирии тылга устуоруктар уонна кыраайы үөрэтээччилэр түмсүүлэрин салайааччыта Макаров Бурхалей Степанович тоһоҕолоон эппитэ. Владимир Тимофеевич эппитин арыый уларытан “дьон сэҥээрэр буоллаҕына киһи олоруохтаах” диэн туран, кини талааннаах суруналыыс, тылбаасчыт быһыытынан хаалларбыт нэһилиэстибэтэ өссө да үөрэтиллиэ, чинчийиллиэ диэн эрэл баар.

Бэрт сэргэх айанньыттар салҕыы Хомустаах нэһилиэгэр бырааттыы Хаабыһаптар олорбут алаастарыгар “Чоҕунуурга” айаннарын туттулар.

Айан бастакы тохтобулун сурукка тистэ Антонина Хобусарова.

Вход

Введите логин и пароль, указанные при регистрации